Geboortestenen. Volgens de officiële lijst van de National Association of Goldsmiths of Great Britain and Ireland staat er voor elke maand van het jaar een eigen steen en een eigen kleur:
voor de maand mei is dat SMARAGD, kleur: helder groen.De Britten hebben de geboortestenen niet uitgevonden, wie wel, is niet meer te achterhalen. De gewoonte om geboortestenen te dragen is waarschijnlijk al populair geworden in de vijftiende of zestiende eeuw in Polen.
De voor gemmologen bekende naam G.F. Kunz (1856-1932) komt dan boven. Ja, Amerika’s prominentste edelsteenexpert, de naamgever van de steen kunziet (de roze/lila variant van de spodumeen) en auteur van diverse wetenschappelijke boeken en ontelbare artikelen.
En ook de auteur van The Curious Lore of Precious Stones, over al de krachten die door de eeuwen heen aan edelstenen zijn en nog steeds worden toegeschreven. Waarschijnlijk werden vroeger de geboortestenen door iedereen tijdens die betreffende maand gedragen, omdat ze juist in die maand extra krachtig zouden zijn. Als dat het geval is moet je ze alle twaalf verzamelen en in de juiste volgorde dragen.
Voor de maand mei staat de smaragd.
Smaragd is de helder groene variëteit van de beryl groep gekleurd door sporen van chroomionen (Cr2O3) en soms een spoortje vanadium. Chemische formule: Be3Al2(SiO3)6, een beryllium aluminium silicaat. Brekingsindex:
Braziliaanse:1.570±0.005 – 1.575 ±0.006; dubbelbreking:0.005-0.009; dichtheid:2.69±0.02. Colombiaanse:1.570-1.576±0.006; dubbelbreking:0.005-0.009; dichtheid:2.70±0.05;
Hardheid: 71/2-8.
De tijdloze aantrekkingskracht van smaragd kan worden samengevat in drie woorden: niets groent groener, geschreven door de Romeinse historicus Plinius de Oude in het jaar 50, die hiermee de liefde voor deze geweldige groene edelsteen, niet alleen in de Rome maar in de gehele oude wereld verklaarde.
De steen werd al aangeboden op de oudst bekende edelsteenmarkt in Babylon in 4000 v. Chr. en was opgedragen aan de godin Venus en staat symbool voor onsterfelijkheid en vruchtbaarheid. Vanwege de volle groene kleur van de smaragd die de kleur is van het voorjaar, symboliseert het ook de liefde en wedergeboorte. De legendarische en meest tot de verbeeldingsprekende Cleopatra, Egypte’s verleidelijke vrouwelijke heerser, stond bekend voor het dragen van smaragd. De mummies in het oude Egypte werden vaak begraven met, met bladmotieven gegraveerde smaragd om hun halzen. Al deze smaragden waren afkomstig uit de zogenoemde Cleopatra-mijnen. Historische gezien de oudst bekende locatie voor smaragd in de buurt van de Rode Zee in Egypte. In deze mijnen werd waarschijnlijk gewerkt tot circa 2000 jaar voor onze jaartelling en leverde de meeste smaragd die in de antieke juwelen zijn aangetroffen. Alle informatie over de locatie van deze mijnen is verloren gegaan tijdens de middeleeuwen. In 1818 zijn ze herontdekt door Cailliaud.
Islamitische teksten beschrijven de Tuin van het Paradijs, die bestraat is met smaragd. De moguls van India, inclusief Sjah Jahan, de bouwer van de Taj Mahal, waren zo dol op smaragden dat zij ze lieten graveren met heilige teksten. Ze werden vervolgens als talisman gedragen. Sommige van deze ‘heilige stenen’, de zgn. Mogul smaragden zijn nu nog te zien in musea of bevinden zich in particuliere collecties.
Al deze smaragden die in de oudheid zo hooglijk werden gewaardeerd, uit de mijnen in Egypte en misschien ook uit wat nu Afghanistan is, zijn niet lang zo mooi als de smaragd die tegenwoordig wordt gemijnd.
De Inca’s hadden een smaragdgodin, een absoluut geweldige smaragd in het formaat van een struisvogelei. In verering offerden de Inca’s haar, haar kinderen: kleiner smaragden. Wie het eerst de mooie groene kristallen in de Colombiaanse Andes heeft gevonden is niet bekend. Europa maakte, slechts een goede 500 jaar geleden, kennis met de geweldige smaragden uit Zuid-Amerika na Pizarro’s gewelddadige verovering van Peru, waarbij de van de Inca’s geconfisceerde, immense hoeveelheid smaragd, veel van ongekend formaat, naar de koningin van Spanje werd verscheept. Of was het Montezuma, die Cortez verblijdde met een ongelooflijk smaragdkristal, mooier en groter dan men ooit had gezien. In ieder geval hebben de Spanjaarden nog bijna drie eeuwen gezocht naar de mijnen en ze vonden die uiteindelijk in het Cordillera Oriental, de oostelijke keten van de Andes. Tegenwoordig kennen we dat als Colombia. De Spanjaarden lieten de smaragden mijnen en roofden ze ook van de lokale bevolking, verscheepten ze naar Spanje en vandaar uit naar Parijs.
In de vorige eeuw, 1900-2000, zijn er diverse nieuwe smaragdlocaties gevonden. Terwijl Colombia nog steeds ‘s-wereld’s grootste en beroemdste smaragdproducerend land is, hebben ook Brazilië, Zambia en Zimbabwe zich geprofileerd als belangrijke leveranciers van smaragd. Zoals te verwachten, heeft smaragd van elk van deze vindplaatsen zijn eigen karakteristieke eigenschappen. Heeft de kleur de hoogste prioriteit, dan hebben de Colombiaanse stenen de beste reputatie. Hoewel de Braziliaanse stenen hiervoor vaak niet onderdoen. Ga je voor helderheid in de steen dan staan de Zambiaanse smaragden het hoogst genoteerd, deze staan bekend om hun kristallijne uiterlijk met een rijke robuuste groene kleur.
Smaragden, behorende tot de zeldzaamste edelstenen, worden altijd gevonden met ontstaanskenmerken: de insluitsels. Sommige insluitsels zijn zo standaard dat ze niets af doen aan de waarde van de steen zoals bij andere edelstenen wel het geval kan zijn. Laboratoria zijn daardoor wel in staat om aan te geven uit wek gebied de smaragd afkomstig is. Door interne spanning in de kristalstructuur van de smaragd heeft deze altijd wat minieme breuklijntjes en scheurtjes.
Iedere smaragd is behandeld om de helderheid te bevorderen. Tenzij een rapport van een erkend, gerenommeerd laboratorium aangeeft dat het niet zo is. (geen vaag, onbekend, via het internet aangeboden lab rapport)
Deze scheurtjes (glessen) die karakteristiek zijn voor smaragd, worden standaard gevuld met olie of hars om ze voor het oog minder zichtbaar te maken.
De handel maakt onderscheid tussen de behandelingen: de traditionele met natuurlijke olie of hars, zoals ‘cedarwood oil’ of ‘canada balsam’ en de met ‘man-made’ vullingen zoals de epoxy harsen.
Alle behandelingen dienen bij aankoop vermeld te worden.
Bronnen: Gems 4de editie; Tables of Gemstone Identification; ICA